VPS mi, VPN mi? Kiralık sunucu ile özel bağlantının karşılaştırması

VPS ve VPN, biri yanlış yazılmış aynı kısaltma gibi görünür ve ikisinin de sunucularla bir ilgisi vardır. Yine de bambaşka şeylerdir. VPS, bir veri merkezinde kiraladığınız ve kendiniz yapılandırdığınız bir bilgisayardır. VPN ise telefonunuzun ya da dizüstü bilgisayarınızın trafiğini başkasının sunucusu üzerinden internete taşıyan şifreli bir bağlantıdır. İlki, VPN de dahil her şeyi çalıştırabileceğiniz bir yerdir. İkincisi kendi sunucunuzu gerektirmeyen hazır bir hizmettir.

Tek harf farklı iki kısaltma

VPS, “virtual private server”, yani sanal özel sunucu demektir. VPN ise “virtual private network”, yani sanal özel ağ. İlk iki kelime aynı, karışıklık da buradan çıkıyor. Anlamı son kelime taşır. Sunucu, program çalıştıran bir makinedir. Ağ ise makineleri birbirine bağlamanın bir yoludur.

Hosting firmaları aynı türden makineyi bulut sunucu ya da VDS (virtual dedicated server, sanal dedike sunucu) adıyla da satar. Bir firma bu adlardan birkaçını birden sunuyorsa aralarındaki farkı paket açıklamalarında bulabilirsiniz.

VPS kiraladığınız bir bilgisayardır

Bir hosting firmasının veri merkezi güçlü sunucularla doludur. Hipervizör adlı bir program her birini birkaç sanal makineye böler ve her makine işlemci, bellek ve diskten kendi payını, kendi işletim sistemini ve kendi IP adresini alır. Makineler aynı donanımda çalışsalar da birbirlerini göremez.

Sizin için sanal makine, ekranı ve klavyesi olmayan ayrı bir bilgisayar gibidir. Ona ağ üzerinden yönetici (root) yetkileriyle bağlanır ve istediğinizi kurarsınız. VPS genellikle bir blog ya da online mağaza barındırmak, bir Telegram botu ya da arkadaşlar için bir oyun sunucusu çalıştırmak, yedek tutmak veya bir test ortamında kod denemek için kullanılır.

VPS kendi başına neleri yapmaz, bunu bilmek de işe yarar. Satın aldığınız anda üzerinde bir işletim sisteminden başka bir şey yoktur. Telefonunuzu korumaz ve üzerine kendiniz bir VPN kurana kadar siteler evinizin IP adresini görmeye devam eder.

VPN trafiğiniz için korumalı bir yoldur

VPN sağlayıcısı size bir uygulama ve sunucularına erişim verir. Uygulama cihazınızın tüm trafiğini şifreler ve bir sunucuya gönderir, sunucu da sizin adınıza sitelerle iletişim kurar. Siteler sunucunun adresini görür. İnternet sağlayıcınız ve Wi-Fi ağının sahibi o sunucuyla kurulan bağlantıyı görür, ama içinde ne olduğunu göremez. VPN nedir yazımız bu yol boyunca tek bir isteği izliyor.

Yönetmeniz gereken hiçbir şey yok. Sağlayıcı farklı ülkelerde sunucu işletir, onları güncel tutar, engellenen adresleri değiştirir ve protokolü seçer. Size düşen, uygulamada bir ülke seçmek.

VPS üzerinde kendi VPN sunucunuz mu, VPN hizmeti mi

VPS ve VPN farkı, size bir VPN gerektiğinde pratik bir soruya dönüşür. Kiralık bir makineye VPN sunucu yazılımı kurup cihazlarınızı ona bağlayarak kendiniz bir VPN kurabilir ya da hazır bir hizmet alabilirsiniz. İki yolun karşılaştırması şöyle.

Kendi sunucunuz size özgürlük verir. Makine tamamen sizindir, üzerinde başka programlar çalıştırabilir ve ailenizle erişimi paylaşabilirsiniz. Ama bu özgürlüğün bedelini zamanınızla ödersiniz.

• Bakımı size kalır. Sistemi ve sunucu yazılımını güncellemek, yeni cihazlar için anahtar oluşturmak ve arızaları gidermek sizin işiniz. VPN bağlantısına hemen ihtiyacınız olduğu ama bağlantının kurulmadığı günler de buna dahil.
• Adres doğrudan sizi gösterir. Tüm trafiğiniz hosting hesabınıza bağlı tek bir IP adresinden çıkar, bu yüzden siteler her seferinde aynı adresi görür.
• Protokolü siz seçersiniz. Bağlantının filtre uygulanan bir ağdan geçip geçemeyeceğini protokol belirler. Hangisinin hangi işe uygun olduğunu VPN protokolleri yazımızda anlattık.

Ağların nasıl çalıştığını öğrenmek istiyorsanız kendi sunucunuz harika bir alıştırmadır. Evdeki her cihazda bakım gerektirmeden çalışan bir VPN istiyorsanız hazır bir hizmet daha kolay yoldur.

Hangisi işinize uyar

• Bir site, bir bot ya da arkadaşlar için oyun sunucusu. Size VPS gerekir. Bunun VPN ile ilgisi yok.
• Ağınızda açılmayan bir hizmet ya da kafede veya otelde daha güvenli bir bağlantı. Size VPN gerekir.
• Telefonda, bilgisayarda ve televizyonda farklı ülkelerden internete çıkmak. VPN hizmeti daha kolaydır. Her ülke için ayrı bir makine tutmak pahalı ve zahmetli olur.
• Tüm bunların nasıl çalıştığını merak etmek. Bir VPS kiralayın ve öğrenme projesi olarak üzerine bir VPN kurun.

Bebra’da bu nasıl işler

Bebra hazır bir VPN hizmetidir, yani kiralamanız gereken bir sunucu yok. Uygulamada 187 ülke var ve bir ülkeye bağlanmak için kutucuğuna dokunmanız yeterli. Bebra’nın dört protokolü var (VLESS + REALITY, XHTTP, Hysteria2 ve Shadowsocks) ve hangisinin hangi rotayla kullanılacağına uygulama karar verir. Bir rota çalışmayı bırakırsa başka birine geçer.

Kendi VPS sunucunuzda elle yapacağınız bazı işler burada birer düğme. Hesap → Ayarlar bölümündeki “Çalışan sunucuyu bul” rotaları yeniden test eder ve yeni sunucu adresleri alır, bu iki dakikaya kadar sürer. “Sunucuları Yenile” bölümündeki “Sunucuları Değiştir” ise tüm konumlardaki IP adreslerini aynı anda değiştirir.

Tek abonelik, Android TV ve Apple TV dahil istediğiniz kadar cihazda geçerli, Keenetic, OpenWrt ve MikroTik yönlendiricileri için de doğrudan yönlendiricinin üzerinde çalışan bir uygulama var. Bebra’yı kendi cihazlarınızda denemek için 10 ₽ karşılığında deneme süresiyle başlayın. 3 gün tam erişim, ardından aylık 500 ₽. Abonelik otomatik olarak yenilenir.